اختلال کم توجهی – بیش فعالی چیست؟

اختلال کم توجهی – بیش فعالی یکی پر مطالعه ترین حوزه های سلامت کودک است. این ترس در بسیاری از پدر و مادرها نهادینه شده است که اختلال کم توجهی – بیش فعالی یعنی کشیدن خط قرمز دور کارایی تحصیلی و دورنمای حرفه ای فرزندشان. اگرچه هنوز درمانی برای این اختلال کم توجهی – بیش فعالی کشف نشده است

اما می توان برخورد و کنترلی موفقیت آمیز بر آن داشت؛ کنترل هایی که به کمک والدین می آیند.

تعریف اختلال
در قسمت جلویی مغز، قشری به نام اوربیتوفرانتال کورتکس وجود دارد که کنترل نفس در این قسمت از مغز ساکن است. رشد و پیشرفت این ناحیه در کودکان دچار اختلال کم توجهی – بیش فعالی به سرعت کودکان دیگر نیست یا در موارد حادتر این ناحیه اصلا پیشرفتی ندارد. این موضوع فرضیه نیست. اگر اسکن های PET (نوعی از اسکن مغز) کودکان مبتلا به اختلال کم توجهی – بیش فعالی را با کودکی که به این اختلال دچار نیست مقایسه کنید، متابولیسم کاهش یافته در اوربیتوفرانتال کورتس حتی برای فردی عامی و معمولی نیز مشهود است.

کودکان مبتلا به اختلال کم توجهی – بیش فعالی برای تمرکز کردن با مشکل روبرو هستند. آنها دامنه توجه به شدت کوتاهی دارند؛ اگر موضوعی مستقیما سرگرم کننده یا جذاب نباشد، آنها علاقه خود را به آن از دست می دهند و همین باعث می شود در بازی Xbox خوب عمل کنند اما در انجام تکالیف شان بسیار بد باشند و در مسافرت های جاده ای بدخلق شوند و عدم کنترل تکانه در آنها به این معنی است که مثل بچه های بازیگوش رفتار کنند. مواقعی که کودک معمولی موضوعی را مورد توجه قرار می دهد و بعد تصمیم به عدم انجام آن می گیرند، کودک مبتلا به اختلال کم توجهی – بیش فعالی بدون تعلل عمل می کند.

همچنین شرایط آنها باعث می شود از اشتباهات شان درس نگیرند؛ اصلا مهم نیست چند بار به آنها بگویید کاری را انجام ندهند، اگر انگیزه انجام کاری را داشته باشند دیگر قادر به مقاومت کردن نیستند. این موضوع به صورت قابل توجهی آنها را مستعد به روی دادن سانحه می کند. صحبت ما درباره کودکانی نیست که خودشان به راحتی رفتار مناسبی دارند؛ کودکان دچار اختلال کم توجهی – بیش فعالی حتی اگر بخواهند هم نمی توانند رفتار مناسبی داشته باشند.

دلایل ریشه ای
نمی توانیم با قطعیت کامل دلیل بروز اختلال کم توجهی – بیش فعالی را اعلام کنیم اما می دانیم مادرانی که حین دوره بارداری سیگار می کشند یا ماهی می خورند، از لحاظ آماری احتمال این که فرزند آنها مبتلا به این اختلال شود بیشتر است. این شرایط در کودکانی که در زایمان زودرس به دنیا آمده اند، نیز بیشتر است.

شواهد بسیاری به توضیحات ژنتیکی اشاره دارند. ژن واحدی از اختلال کم توجهی – بیش فعالی وجود ندارد بلکه ترکیب ژن هایی که اگر در محیط مناسب قرار بگیرند اختلال کم توجهی – بیش فعالی را تولید می کنند. به عبارت ساده، شبیه به شرایط ارثی است.

تخمین زده می شود حدود شش درصد جمعیت حال حاضر بزرگسال دچار اختلال کم توجهی – بیش فعالی هستند. اگر یکی از والدین دچار این اختلال باشد، یا با آن بزرگ شده باشند، احتمال بروز این اختلال در کودک آنها به 30 درصد می رسد. اگر هر دوی والدین مبتلا به این بیماری باشند، احتمال بروز آن در کودک به 80 درصد می رسد، این آمار و ارقام، آماری قابل توجه هستند. اگر این بیماری در یکی از دوقلوها تشخیص داده شود، 75 درصد امکان دارد که جفت دیگر از این بیماری رنج ببرد.

درمان اختلال
هنوز درمانی برای اختلال کم توجهی – بیش فعالی کشف نشده اما راه هایی برای کنترل آن وجود دارد. رویکردی جامع بهترین آن است؛ استراتژی های درست پرورش فرزند و رژیم غذایی مناسب نقش های مهمی ایفا می کنند.

شواهدی وجود دارد مبنی بر این که کودکانی که غذای سالم می خورند (و نه غذاهای فرآوری شده و دارای مواد افزودنی کمتر می خورند) در مدرسه راحت تر تمرکز می کنند. این موضوع در مورد کودکان دچار اختلال کم توجهی – بیش فعالی نیز درست است. رویکرد ما کنترل علائم با دارو است که در بسیاری از موارد زندگی کودکان مبتلا به این اختلال – و به طور گسترده تر زندگی خانواده های این کودکان – را به آنها باز می گرداند.

بیشتر بخوانید: عوامل اصلی “بیش فعالی در نوجوانان”

برخی از والدین درباره مداوای کودک شان حرفی به زبان نمی آورند و این رفتار درک شدنی است مخصوصا با توجه به این که کلمه «ریتالین» به یک ناسزا بدل شده است، اما تنها گزینه موجود ریتالین نیست و متخصص سلامتی می تواند مشاور شما در بهترین دوران درمان کودک تان باشد. دکتر میشل کینگ، روانپزشک و متخصص درمانی کودکان در پولوکوین می گوید: «دیگر ریتالین واحد درمانی طلایی اختلال کم توجهی – بیش فعالی نیست. این دارو می تواند موثر باشد اما امروزه مجموعه داروهای بهتری از نخستین باری که ریتالین معرفی شد، در دسترس است، هرگز دو کودک یکسان نیستند، بنابراین تعیین این که کدام داروی درمانی برای کودکی خاص مناسب است باید بر پایه مورد خاص صورت بگیرد.»